Σοβαρό πρόβλημα υλικής και κοινωνικής στέρησης αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα, με το 9,1% εξ αυτών να βρίσκεται σε αυτή την κατηγορία, ποσοστό υπερδιπλάσιο από το 3,8% που καταγράφηκε στο σύνολο της ΕΕ το 2024.
Ουσιαστικά, σχεδόν ο ένας στους δέκα εργαζόμενους στη χώρα δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στις υλικές ανάγκες του, ούτε στις βασικές κοινωνικές υποχρεώσεις του (πχ ψυχαγωγία, διακοπές). Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), υλική και κοινωνική στέρηση προκύπτει όταν ο πολίτης δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε 7 από 13 αγαθά και υπηρεσίες.
Το μέγεθος του προβλήματος γίνεται ακόμα μεγαλύτερο όταν πρόκειται για τους εργαζομένους πλην μισθωτών (9,6%) και εκτοξεύεται στο 41% όταν πρόκειται για τους ανέργους. Για τους συνταξιούχους και τα υπόλοιπα μη οικονομικά ενεργά άτομα το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης το 2024 ανήλθε στο 9,1% και στο 20,6%, αντίστοιχα. Όπως σημειώνεται στην ετήσια έκθεση για την Ελληνική Οικονομία του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ, σε όλες τις υπό εξέταση επιμέρους πληθυσμιακές ομάδες τα αντίστοιχα ποσοστά σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης στη χώρα μας κατέγραψαν το 2024 αύξηση έναντι του 2023, ενώ ήταν σχεδόν διπλάσια εκείνων στο σύνολο της ΕΕ.
Είναι ενδεικτικό ότι ενώ στους εργαζόμενους πλην μισθωτών, το συγκεκριμένο ποσοστό υπολογίστηκε στο τέλος του 2024, στο 9,6% στην Ελλάδα, ενώ είναι αισθητά μικρότερος, στο 3,6%, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος.
Σημαντική απόκλιση υπάρχει και στους ανέργους (41% στην Ελλάδα, 23,7%) στην ΕΕ, στους συνταξιούχους (9,1% στην Ελλάδα, 4,8% στην ΕΕ) και στους λοιπούς μη οικονομικά ενεργούς (20,6% στην Ελλάδα, 10,7% στην ΕΕ).
Είναι χαρακτηριστικό ότι στους μισθωτούς, ανήλθε στο 29,3% το 2024 (από 27,9% το 2023), το ποσοστό εκείνων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες για να καλύψουν μία βασική ανάγκη διαβίωσης, ακριβέστερα τη δυσκολία δαπάνης ενός μικρού ποσού χρημάτων κάθε εβδομάδα για τον εαυτό τους. Το 29,3% που καταγράφηκε, όχι μόνο είναι το υψηλότερο μεταξύ των 27 κρατών – μελών της ΕΕ, αλλά απέχει 21 ποσοστιαίες μονάδες από τον μέσο όρο της ΕΕ (8,3%). Μάλιστα, στη δεύτερη θέση, μετά την Ελλάδα, στο συγκεκριμένο δείκτη, βρίσκεται η Ρουμανία με 14,1%, δηλαδή απέχει από τη χώρα μας, 15,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Σε ό,τι αφορά τους φτωχότερους μισθωτούς, το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα, κατά το 2024, διαμορφώθηκε στο 66%.
Μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ εντοπίζονται όμως και σε άλλες κατηγορίες του εργατικού δυναμικού. Για παράδειγμα, το 2024 το ποσοστό των εργαζόμενων πλην όσων ήταν μισθωτοί, που αντιμετώπιζαν δυσκολίες να ξοδέψουν ένα μικρό ποσό για τον εαυτό τους ανερχόταν στην Ελλάδα στο 31,4% (έναντι μόλις 7,5% στο σύνολο της ΕΕ), ενώ για τους ανέργους στο 61,7%, τιμή σχεδόν διπλάσια από τον μέσο όρο της ΕΕ. Όσον αφορά τους μη οικονομικά ενεργούς πολίτες (πλην συνταξιούχων) το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε το 2024 στο 41,3% (έναντι 16% στην ΕΕ), ενώ πιο χαμηλά, στο 30,4% διαμορφώθηκε το ίδιο έτος το ποσοστό αυτό για τους συνταξιούχους (έναντι μόλις 9% στην ΕΕ).
Ένας ακόμα προσδιοριστικός παράγοντας του επιπέδου των συνθηκών διαβίωσης είναι η αδυναμία συμμετοχής τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής. Όπως διαπιστώνεται στην Έκθεση το ποσοστό των μισθωτών στη χώρα μας που δήλωνε το 2024 ότι αντιμετώπιζε τέτοια δυσκολία ανήλθε στο 23,5%. Η Ελλάδα έχει και σε αυτόν τον δείκτη τη χειρότερη επίδοση στην ΕΕ, στην οποία ο μέσος όρος είναι 9,8% γι’ αυτή την κατηγορία. Άρα, η χώρα μας έχει απόκλιση 13,7 μονάδες, σε σχέση με την ΕΕ. Ακόμα όμως και αν η σύγκριση γίνει με την αμέσως επόμενη χώρα που βρίσκεται σε αυτή την κατηγορία, πάλι η απόσταση είναι πολύ μεγάλη. Σε αυτή τη θέση βρίσκεται πάλι η Ρουμανία, με 16,8%, άρα η Ελλάδα έχει διαφορά 6,7 ποσοστιαίων μονάδων από τη δεύτερη χειρότερη επίδοση.
Για τους φτωχότερους μισθωτούς το ποσοστό αυτό το ίδιο έτος ανήλθε στη χώρα μας στο 58,7% (έναντι 26,5% στην ΕΕ).
Απογοητευτικά εξακολουθούν να είναι και τα αντίστοιχα ποσοστά για το σύνολο των εργαζομένων στη χώρα μας. Στη χειρότερη θέση όσον αφορά τη δυνατότητα συμμετοχής σε τέτοιες δραστηριότητες το 2024 βρίσκονται οι άνεργοι με το αντίστοιχο ποσοστό να διαμορφώνεται στο 56,3% (έναντι 37,4% στην ΕΕ), ακολουθούμενοι από τα μη οικονομικά ενεργά άτομα (πλην συνταξιούχων) και τους εργαζομένους πλην μισθωτών με τα σχετικά ποσοστά να διαμορφώνονται στο 31,7% και στο 24,1%, ενώ στην ΕΕ τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 16,9% και 8,6%.
