Νέους κανόνες για την προστασία των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες προωθεί το υπουργείο Εργασίας, επιχειρώντας να περιορίσει την ανεξέλεγκτη χρήση αλγορίθμων που επηρεάζουν καθημερινά την εργασία, τις αμοιβές και τη συνέχιση της συνεργασίας χιλιάδων διανομέων. Το νομοσχέδιο, που παρουσίασε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως μαζί με τον γενικό γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων Νίκο Μηλαπίδη, κι εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο, ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831 και εισάγει δικαιώματα ενημέρωσης, ελέγχου και αμφισβήτησης αποφάσεων που λαμβάνονται με τη βοήθεια αυτοματοποιημένων συστημάτων.
Στην πράξη, οι πλατφόρμες , όπως η e-food, η Wolt αλλά και οι Box, Uber, Freenow και Bolt, χρησιμοποιούν αλγορίθμους για να κατανέμουν παραγγελίες, να αξιολογούν την ταχύτητα και την απόδοση των διανομέων ή τον οδηγών και να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η εργασία τους. Το ίδιο βέβαια, μπορεί να συμβαίνει και σε επιχειρήσεις που δεν λειτουργούν ως πλατφόρμες, όπως για παράδειγμα εταιρείες logistics, τράπεζες ή ασφαλιστικές, οι οποίες κάνουν χρήση της αλγοριθμικής διαχείρισης. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει περιπτώσεις στις οποίες οι αποφάσεις των συστημάτων, είτε συνδέονται με πλατφόρμες είτε όχι, δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τις πραγματικές συνθήκες εργασίας, όπως για παράδειγμα είναι οι καιρικές συνθήκες, οι αποστάσεις, ο αριθμός των παραγγελιών και οι χρόνοι παράδοσης.
Κεντρική αλλαγή είναι η υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία στις κρίσιμες αποφάσεις. Μια πλατφόρμα δεν θα μπορεί να περιορίζει, να αναστέλλει ή να απενεργοποιεί οριστικά έναν λογαριασμό, ούτε να διακόπτει μια συνεργασία, αποκλειστικά με αυτοματοποιημένο τρόπο. Θα πρέπει να υπάρχει ανθρώπινος έλεγχος, ώστε να εξετάζονται οι ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περίπτωσης και να περιορίζονται οι άδικες ή λανθασμένες αποφάσεις.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι θα έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται για τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων, τα δεδομένα που χρησιμοποιούν και τα κριτήρια με τα οποία αξιολογούνται. Θα μπορούν επίσης να ζητούν εξηγήσεις και επανεξέταση αποφάσεων που έχουν ληφθεί αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα.
Σύμφωνα με την κ. Κεραμέως, το νομοσχέδιο προβλέπει αυστηρότερους περιορισμούς στην επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων για σκοπούς αλγοριθμικής διαχείρισης. Στις πληροφορίες που δεν θα επιτρέπεται να αξιοποιούνται για τους συγκεκριμένους σκοπούς περιλαμβάνονται στοιχεία για την ψυχολογική κατάσταση και το ιατρικό ιστορικό των εργαζομένων, η φυλετική καταγωγή, τα βιομετρικά δεδομένα και οι ιδιωτικές συνομιλίες τους.
Επιπλέον, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, αντιμετωπίζοντας κινδύνους όπως η υπερβολική εντατικοποίηση της εργασίας και η πίεση για ταχύτερες παραδόσεις. Προβλέπονται ακόμη ενημέρωση και διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων πριν από την εισαγωγή νέων συστημάτων αλγοριθμικής διαχείρισης. Σημαντική παρέμβαση αποτελεί η δημιουργία Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Οι επιχειρήσεις θα δηλώνουν τα πρόσωπα που εργάζονται μέσω των εφαρμογών τους, είτε ως μισθωτοί είτε ως αυτοαπασχολούμενοι. Θα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, ο αριθμός των απασχολουμένων, οι γενικοί όροι των συμβάσεων, ο μέσος χρόνος εργασίας, το μέσο εισόδημα και οι διαμεσολαβητές που χρησιμοποιούνται.
Το νομοσχέδιο διατηρεί τη δυνατότητα συνεργασίας με διαφορετικές μορφές απασχόλησης, εισάγει όμως μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας όταν τα πραγματικά δεδομένα δείχνουν ότι η πλατφόρμα ασκεί διεύθυνση και έλεγχο στον τρόπο παροχής της εργασίας. Το τεκμήριο μπορεί να ανατραπεί, εφόσον αποδειχθεί ότι πρόκειται πράγματι για ανεξάρτητη συνεργασία.
Οι εργαζόμενοι αποκτούν επίσης δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, διεκδίκησης αποζημίωσης και συνδικαλιστικής εκπροσώπησης, καθώς και προστασία από δυσμενή μεταχείριση ή απόλυση.
Η υπουργός Εργασίας ξεκαθάρισε ότι το νομοσχέδιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το επόμενο διάστημα, προκειμένου να κατατεθεί και ψηφιστεί από τη Βουλή έως το τέλος του έτους.
