Δημογραφικό: Ποιοι Νομοί κερδίζουν το στοίχημα των γεννήσεων – Προβληματίζει η συνολική εικόνα της χώρας

Σε μία περίοδο δημογραφικής κατάρρευσης της χώρας, τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη και τρεις από τους τέσσερις νομούς της Κρήτης (Χανιά,  Ρέθυμνο και Ηράκλειο) κατάφεραν να έχουν, την περίοδο 2009 – 2024, λιγότερους θανάτους από γεννήσεις!

Αιτία, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Δημογραφικών Μελετών (ΙΔΕΜ), ότι σε αυτές τις περιοχές, κατέστη εφικτό να παραμείνουν εκεί και να εργαστούν νέοι σε ηλικία πολίτες, που στη συνέχεια δημιούργησαν οικογένειες και συνέδραμαν στην αύξηση των γεννήσεων. Τέτοια αύξηση, που κατάφερε να υποσκελίσει και τη δεδομένη θνησιμότητα, που πάντως ήταν σχετικά μειωμένη σε αυτές τις περιοχές αναφοράς.

Την  ίδια στιγμή, «χαμηλή πτήση» αναμένεται να καταγραφεί  και φέτος, σε σχέση με τις γεννήσεις στη χώρα, που αναμένεται να κινηθούν λίγο πάνω από το κρίσιμο όριο των 65.000, σε ετήσια βάση. Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις. Εάν διατηρηθεί αυτός ο ρυθμός έως το τέλος του έτους,  αναμένονται μόλις 65.000 γεννήσεις, αριθμός που θα πρόκειται για τη δεύτερη χειρότερη επίδοση, μετά τις 64.568 γεννήσεις του 2013. Επίσης, θα συνιστά το χειρότερο αποτέλεσμα από το 2021 και μετά, όπου παρατηρείται έντονα πτωτική πορεία. Ακριβέστερα, από τις 86.390 γεννήσεις του 2021, καταγράφηκε υποχώρηση στις 77.106 το 2022. Η πτωτική πορεία συνεχίστηκε και το 2023 με 72.244 γεννήσεις. Το 2024 «έσπασε προς τα κάτω το φράγμα» των 70.000 γεννήσεων με 69.675, ενώ το 2025 περιορίστηκαν στις 66.532 μόλις.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Δημογραφίας  και Διευθυντή ερευνών του ΙΔΕΜ, Βύρωνα Κοτζαμάνη, «σημαντικές αλλαγές επήλθαν στην γεννητικότητα μετά το 1950 στη χώρα μας καθώς οι γεννήσεις από 148 χιλ. κατά μέσο όρο το 1979-80 περιορίσθηκαν στις 67 χιλ. το 2024-25 ενώ η μέση ηλικία στην απόκτηση των παιδιών αυξήθηκε κατά έξι σχεδόν έτη (από 26,2 στα 32,2 έτη αντίστοιχα)».

Μοναδική εξαίρεση καταγράφηκε την περίοδο 2003 – 2009, όπου διαπιστώθηκε μικρή αύξηση των γεννήσεων εξαιτίας κυρίως της μαζικής, μετά το 1990, εισόδου αλλοδαπών στη χώρα.

Έτσι εξηγείται γιατί από τα 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979 – 1980, καταγράφεται μείωση τα 1.240 το 2024 – 2025. Την ίδια περίοδο, εξαιτίας της αύξησης των θανάτων τα φυσικά ισοζύγια συρρικνώνονται και μετά το 2010 γίνονται αρνητικά. Έτσι, από τις 638 χιλ. περισσότερες γεννήσεις την περίοδο 1971 – 1980, την επόμενη δεκαετία το πλεόνασμα περιορίστηκε στις 276 χιλ. και την μεθεπόμενη στις 22 χιλ. μόλις. Τη δεκαετία 2011 – 2020 είχαμε 267 χιλ. περισσότερους θανάτους από  γεννήσεις, ενώ μόνο την τελευταία πενταετία (2021 – 2025), καταγράφηκαν 290 χιλιάδες περισσότεροι θάνατοι.

Για την πτώση των γεννήσεων,  από τις 117,7 χιλιάδες την διετία 2008 – 2009, στις 66,7 χιλιάδες το 2024 – 2025, συνέβαλε και η μείωση του πλήθους των γυναικών 25 – 44 ετών, κατά 480 χιλ. ή 28%. Το στοιχείο αυτό,  είναι το αποτέλεσμα των λιγότερων γεννήσεων που πραγματοποιούνται από το 1980 και  μετά. Επίσης,  ρόλο έχει παίξει και το αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο στις ίδιες ηλικίες από το 2010 και μετά.

Όπως προκύπτει από την ανάλυση που έχει πραγματοποιήσει ο κ. Κοτζαμάνης, εξετάζοντας ειδικότερα τις μεταβολές των γεννήσεων σε χαμηλότερα επίπεδα από αυτό του εθνικού, για την περίοδο 2009-2024 για την οποία διαθέτουμε δεδομένα ανά Νομό, διαπιστώνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις. Ειδικότερα, ενώ οι γεννήσεις ανάμεσα στα δυο αυτά έτη στην χώρα μας μειωθήκαν κατά 42% (από 117,44 σε 68,31 χιλ.), σε έξι Νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα) η μείωση υπερέβη το 50% και σε άλλους δέκα κυμάνθηκε από 45-50%, ενώ στον αντίποδα σε έξι νησιώτικους Νομούς ήταν μικρότερη του 30%, και σε δυο από αυτούς,-Κυκλάδες και Ζάκυνθο-, μικρότερη ακόμη και του 15%.

Πίνακας: Γεννήσεις 2021 – 2026